H2 Hygiëne en Bodem

A) 🌍 Algemene Hygiëne

• Normale leefomgeving van het dier: lucht, water, bodem.
• Optimalisatie van de leefomgeving is cruciaal.
• Preventie van ziekte door insleep en quarantaine.
• Reiniging en ontsmetting zijn essentieel.
• Toxicologie en knaagdierenbestrijding zijn belangrijke aandachtspunten.

B) 🐾 Hygiënische Aspecten van de Bodem

• Dieren hebben contact met lucht, water en bodem.
• Natuurlijke bodem versus stalbodem / rooster.
• Fysische, chemische, microbiologische eigenschappen van de bodem beïnvloeden de gezondheid van dieren.
• Bodem levert nutriënten voor gras, wat de kwaliteit van voeding beïnvloedt.

C) 🧪 Fysische Eigenschappen van de Bodem

D) ⚠️ Invloed op Gezondheid

• Zure pH en hoge vochtigheid predisponeren voor infecties.
• Pathogenen zoals bacteriën, parasieten en schimmels zijn aanwezig.
• Tussengastheren zoals slakken kunnen ziektes verspreiden.
• Economische schade door verminderde melk- en vleesproductie.

A) 🌱 Fysische Eigenschappen Van De Bodem

• De fysische eigenschappen beïnvloeden de water- en luchtcirculatie.
• Belangrijk voor de groei van planten en de ontwikkeling van micro-organismen.

B) 🧪 Chemische Samenstelling Van De Bodem

• Bestaat uit mineralen en organische stoffen.
• Tekorten aan sporenelementen zoals ijzer, koper, kobalt, en mangaan kunnen leiden tot problemen in planten en vee.
• Bodemanalyse is essentieel voor het bepalen van de samenstelling.

C) 🌿 Organische Bestanddelen

• Dood organisch materiaal wordt omgezet in humus.
• Humus bevat belangrijke verbindingen zoals nitraten en nitrieten.
• Urinaire stikstof kan leiden tot milieuverontreiniging en geurhinder.

D) 🦠 Microbiologische Samenstelling Van De Bodem

• Bevat bacteriën, schimmels, protozoa, wormen en insecten.
• Apathogene micro-organismen zijn belangrijk voor humificatie.
• Pathogene bacteriën zoals Listeria en Salmonella kunnen infecties veroorzaken.

E) 🏥 Hygiënische Aspecten Van De Stalbodem

• Belangrijk voor de preventie van ziekten.
• Drainage van vochtige gronden helpt bij het bestrijden van tellurische ziekten.

F) ⚠️ Tetanus

• Veroorzaakt door Clostridium tetani, een gram-positieve, anaërobe bacterie.
• Belangrijkste reservoir is de bodem.
• Kan leiden tot ernstige infecties bij zoogdieren, vooral bij paarden, schapen en geiten.

A) 🌱 Microbiologische Samenstelling van de Bodem

• Rhodococcus equi is aanwezig in de omgeving, vooral bij veulens.
• Risico's: Inhalatie kan leiden tot ernstige longabcessen.
• Voeding: Perorale opname kan ook plaatsvinden.

B) 🏠 Hygiënische Aspecten van de Stalbodem

• Invloed van Stalinrichting: De inrichting van de stal beïnvloedt de gezondheid van de dieren.
• Microbiële Contaminatie: Oppervlakken kunnen microbiologisch vervuild raken.

C) 🛏️ Beddingmateriaal

• Vaste vloer vs. rooster: Vochtigheid van de stalbodem is cruciaal.
• Kwaliteit van bedding:
  • Stro kan pathogene micro-organismen bevatten.
  • Houtkrullen kunnen schimmelsporen bevatten, wat ademhalingsproblemen kan veroorzaken.
• Toxische stoffen: Bedding mag geen schadelijke stoffen afgeven.

D) 🧼 Microbiële Contaminatie van Oppervlakken

• Graad van contaminatie: Belangrijk voor infectieverspreiding.
• Desinfectie: Vermindert het aantal kiemen tot aanvaardbare niveaus.
• Factoren van bevuiling:
  • Aard van bouwmateriaal (metaal vs. hout).
  • Diersoort en mest.
  • Reiniging en desinfectie frequentie.

E) 📊 Monstername en Beoordeling

• Methoden: Afdrukplaatjes, swabs, en afkrabben om contaminatie te beoordelen.
• Bacteriële contaminatie:
  • Niveau van 10^7-10^9 kiemen/cm² nabij dieren.
  • 10^3-10^5 kiemen/cm² op andere oppervlakken.

F) 💧 Hygiënische Aspecten van Watervoorziening

• Essentieel voor leven: Drinkwater is de belangrijkste voedingsstof.
• Waterkwaliteit: Voldoende water is nodig om verlies door feces, urine, en verdamping te compenseren.

A) 💧 Oorsprong van Water

• Hemelwater: Regen, sneeuw, hagel; vaak verontreinigd.
• Grondwater: Onder het bodemoppervlak; gevoelig voor verontreiniging.
• Oppervlaktewater: Zeewater, meren, rivieren; vereist zuivering.
• Bronwater: Spontaan grondwater; goede kwaliteit, maar beperkt.
• Leidingwater: Afkomstig van drinkwatermaatschappij; gecontroleerde kwaliteit.
• Gezuiverd afvalwater: Voor laagwaardige toepassingen; niet aanbevolen als drinkwater.

B) 🧪 Eigenschappen van Drinkwater

• Chemisch: Bevat mineralen zoals Ca en Mg; invloed op reinigingsmiddelen.
• Microbiologisch: Geen fecale coliformen of salmonella toegestaan.
• Organoleptisch: Geurloos, kleurloos, smaakloos; troebelheid wijst op problemen.
• Hardheid: Hoge mineralenconcentratie; beïnvloedt drinkwatermedicatie.

C) ⚠️ Chemische Verontreinigingen

• H2S: Geur bij lage concentraties; wijst op rotting.
• NH3: Zeer toxisch voor vissen; waardevol voor herkauwers.
• Nitraat: Max 50 mg/l; kan omgezet worden tot nitriet.
• Nitriet: Max 0.05 mg/l; toxisch voor jonge dieren.
• Ijzer: Weinig toxisch, maar kan smaak beïnvloeden.
• Koper: Max 0.04 mg/l; gevaarlijk voor schapen.

D) 🦠 Microbiologische Verontreinigingen

• Bacteriën, virussen, parasieten: Fecale organismen zijn onacceptabel.
• Gevoeligheid: Pasgeborenen zijn kwetsbaarder voor bacteriële verontreinigingen.

A) 💧 Hygiënische Aspecten van Drinkwater

• Proteolytische bacteriën: Minder dan 10.000 per ml (richtnorm = 1.000/ml).
• Totaal aantal kiemen: Minder dan 100.000 per ml (ideaal voor drinkwater = 100 kolonies/ml).

B) 🔍 Analyse van Drinkwater

• Belangrijke parameters:
  • NH3
  • NO2-
  • KMnO4
  • Totaal kiemgehalte
  • Fecale verontreiniging
  • Proteolytische bacteriën
• Staalname:
  • Aflaten 1e waterstraal / 15 cm onder oppervlak reservoir.
  • Steriel recipiënt, volledig gevuld & luchtdicht afgesloten.

C) 🧪 Desinfectie van Drinkwater

• Methoden:
  • Chloor: Relatief goedkoop, maar sterke reuk en irritatie van luchtwegen.
  • Chloramine: Sterk bactericid, geur- en smaakloos, maar langzamere werking.
  • Ozon: Duur, maar effectief.
  • UV licht: Milieuvriendelijk, tast smaak, kleur en geur niet aan.
  • Filtratie: Verbetert waterkwaliteit.

D) 🐄 Drinkkwaliteit op Veebedrijven

• Wateropname: Melkgevende koeien drinken gemiddeld 80 liter per dag; zeugen tot 20 liter.
• Kwaliteitscontrole: Vaak wordt water 'het vergeten nutriënt' genoemd, ondanks dat het niet altijd aan normen voldoet.

A) 💧 Kwaliteit van Drinkwater

• Onderzoek naar drinkwaterkwaliteit op vijftig bedrijven.
• Problemen kunnen ontstaan bij de bron van het water.

B) 💰 Kosten van Leidingwater

• Leidingwater is vaak te duur voor gebruik op veebedrijven.
• Moeilijkheden bij het verkrijgen van vergunningen voor diepe boorputten.

C) 🌧️ Alternatieve Waterbronnen

• Gebruik van alternatieve bronnen zoals:
  • Open putten
  • Hemelwaterciternes
  • Silo’s of bassins voor regenwateropvang
• Deze bronnen kunnen gemakkelijk vervuild raken.

D) ⚠️ Normoverschrijdingen

• Bacteriologische normen worden vaak overschreden.
• Chemische parameters kunnen ook afwijken van de norm.
• Voorbeeld: Regenwater kan te veel ammonium bevatten voor gebruik bij varkens.

A) 💧 Kwaliteit Van Drinkwater

• Het is cruciaal om de kwaliteit van het drinkwater aan de bron te kennen.
• Indien de kwaliteit niet voldoet aan de normen, kunnen er corrigerende maatregelen worden genomen:
  • Gebruik van filters.
  • Toepassen van ontsmettingstechnieken.

B) 🚰 Problemen Met Leidingen

• De kwaliteit van het water kan verschillen tussen de bron en de drinkpunten van de dieren.
• Dit kan veroorzaakt worden door biofilm in de leidingen:
  • Biofilm is een aggregaat van micro-organismen die aan de leidingen hechten.
  • Deze micro-organismen produceren een slijmlaag die extra bacteriën, schimmels en gisten kan vasthouden.
• Hierdoor kan goed water continu besmet raken, wat leidt tot overschrijding van bacteriologische normen.

A) 🚰 Biofilms

• Biofilms zijn resistent en moeilijk te verwijderen uit leidingen.
• Risicofactoren voor groei:
  • Dode leidingen
  • Bochten en hangende leidingen
  • Onfrequent gebruik van leidingen
  • Hogere temperaturen (bijvoorbeeld in pluimvee- en varkensstallen)
• Belangrijk om drinkwaterkwaliteit te kennen aan de bron en bij de nippel.
• Vroegtijdige aanpak van biofilm is effectiever met goede reiniging en ontsmetting.
• Jaarlijkse controle van drinkwater is aanbevolen.

B) 🌧️ Regenwater

• Ideaal: leidingwater of grondwater met analyse.
• Paarden kunnen regenwater drinken, mits aan voorwaarden voldaan.
• Opvang en bewaring van regenwater zijn cruciaal:
  • Open putten en silo’s kunnen vervuild raken.
  • Water in plastic vaten kan snel ondrinkbaar worden door opwarming.
• Regelmatig schoonmaken van opvangsystemen is noodzakelijk.
• Vervang water bij verkleuring of geur.

C) 🦠 Botulisme

• Jaarlijkse uitbraken, vooral bij watervogels; ook zoogdieren zoals runderen en paarden zijn gevoelig.
• Veroorzaakt door toxines van Clostridium botulinum.
• Toxines leiden tot verlamming en voedselvergiftiging via voordroog en kuilvoeder.
• Besmetting kan plaatsvinden via karkassen van vogels.

D) 🐭 Rattenziekte (Leptospirose)

• Leptospirose wordt verspreid door knaagdieren en besmette honden.
• Bacteriën kunnen tot 6 weken overleven in de grond en meer dan 3 maanden in stilstaand water.
• Besmetting via urine van kleine knaagdieren, zoals muizen en ratten.
• Infectie kan plaatsvinden via wondjes of slijmvliezen.
• Honden kunnen besmet raken via water, modder of tijdens het zwemmen.