Financieringsvormen

1. Financieringsbehoeften van een onderneming

De financieringsbehoefte van een onderneming hangt af van factoren zoals de fase van de onderneming, haar doelen, marktpositie, structuur en ambities. Voorbeelden:

2. Rol van het financieel plan

Een financieel plan is essentieel om de financieringsbehoeften te bepalen en partners of banken te overtuigen. Het bestaat uit:

• Inleiding: administratieve gegevens en projectvoorstelling
• Marktonderzoek: analyse van klanten, leveranciers, concurrenten
• Commercieel plan: interne aanpak van de onderneming
• Organisatieplan: personeel, voorraad, logistiek
• Financieel plan: overzicht van benodigde middelen, inkomsten, kosten en rendabiliteit

Het financieel plan toont aan of de strategie financieel haalbaar en rendabel is.

Wettelijk kader:

• Minimumstartkapitaal is afgeschaft voor bv, nv, cv mits een doordacht financieel plan.
• Bij faillissement binnen 3 jaar kan het plan worden opgevraagd.
• Bij onvoldoende startkapitaal kan de oprichter hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld, ook privé.

3. Financieringsbehoeften volgens de kennislijn

• Opstarten van een zaak
• Financieren van investeringen

4. Financieel plan opstellen: 3 stappen

a) Activiteit op korte termijn: kosten en opbrengsten

• Opbrengsten: realistische inschatting van verkoopprijs, volume en omzet
• Kosten: onderverdeeld in
  • Variabele kosten: schommelen met omzet (bv. grondstoffen, commissies)
  • Vaste kosten: blijven constant (bv. huur, internet)

Break-evenpunt: wanneer opbrengsten = kosten

• Boven break-even: winst
• Onder break-even: verlies → inkomen verhogen of kosten verlagen

b) Investeringsplan en financieringsplan op lange termijn

• Investeringen: grote aankopen noodzakelijk voor werking, afgeschreven over meerdere jaren
  • Immateriële vaste activa: software, licenties, octrooien
  • Materiële vaste activa: gebouwen, machines, voertuigen
• Liquiditeit van investeringen:
  • Vaste activa: langetermijnmiddelen
  • Realiseerbare activa: binnen 1 jaar omzetbaar (bv. voorraad)
  • Beschikbare activa: liquide middelen (bank)

Het totaal van financieringsmiddelen moet minstens gelijk zijn aan het totaal van investeringen.

c) Financieringsbronnen

• Eigen middelen
• Externe middelen (leningen, kredieten)
• Overheidssteun
• Alternatieve financieringen

5. Belangrijke begrippen

Een goed financieel plan is cruciaal om financieringsbehoeften te bepalen en risico’s te beheersen.

1. Het financieel plan: definitie en belang

• Financieel plan: onderdeel van het ondernemingsplan waarin de ondernemer vastlegt hoeveel geld nodig is om de onderneming te starten en te laten draaien, en welke inkomsten tegenover die kosten staan.
• Doel: nagaan of de strategie financieel haalbaar en rendabel is.
• Verplichting voor vennootschappen (bv, nv, cv) om bij oprichting een financieel plan op te stellen en neer te leggen bij een notaris.
• Onvoldoende startkapitaal kan leiden tot hoofdelijke aansprakelijkheid van de oprichter, ook bij beperkte aansprakelijkheid.

Een goed financieel plan versterkt de positie van de ondernemer bij gesprekken met investeerders en banken.

2. Drie stappen bij het opstellen van het financieel plan

3. Liquiditeitsplan en exploitatiecyclus

• Exploitatiecyclus: periode tussen betaling aan leveranciers, voorraadverwerking en betaling door klanten.
• Geld- en goederenstromen verlopen niet synchroon, wat kan leiden tot tijdelijke liquiditeitstekorten ondanks winst.
• Werkkapitaal: geld nodig om dagelijkse financiële verplichtingen te voldoen (leveranciers, salarissen, onderhoud, voorraad).
• Liquiditeitsplan toont maandelijkse inkomsten en uitgaven, helpt tekorten te voorspellen en op te vangen (bv. via kaskrediet).
• Oplossingen bij tekorten: uitgaven spreiden, kasgeld verhogen, betalingstermijnen beperken, voorraad verminderen.

4. Financieringsbronnen

5. Voorbeeld financieringsbehoefte (case bakkerij)

• Grootste kapitaalbehoefte: materiële vaste activa (gebouwen, machines).
• Immateriële activa: exclusieve rechten (octrooien), meerwaarde onderneming (goodwill).
• Vlottende activa: voorraad en liquide middelen voor dagelijkse werking.
• Opstartkosten: kosten vóór en tijdens de startfase.

6. Belangrijke begrippen

• Octrooi: exclusief recht op een uitvinding of technisch product.
• Goodwill: onzichtbare meerwaarde van een onderneming (reputatie, klantenbestand).
• Werkkapitaal: geld om dagelijkse kosten te betalen.
• Liquiditeitsplan: overzicht van cashflow, belangrijk om tekorten te voorkomen.
• Crowdfunding: financiering via kleine bijdragen van veel mensen.
• Microkredieten: kleine leningen, vaak voor startende ondernemers in ontwikkelingslanden.
• Business angel: investeerder die ook advies en ervaring biedt.

Het financieel plan is essentieel om de financiële haalbaarheid van een onderneming te beoordelen en om financiering aan te trekken.

1. De gouden financieringsregel

De gouden financieringsregel stelt dat de financiering van een onderneming moet afgestemd zijn op de looptijd van de investering en de financiële situatie van de onderneming.

a) Drie kernvoorwaarden van de gouden financieringsregel

De gouden financieringsregel zorgt ervoor dat een onderneming haar investeringen op een duurzame en financieel verantwoorde manier financiert.

2. Eigen vermogen als financieringsbron

Eigen vermogen is het risicodragend vermogen van een onderneming en bestaat uit:

• Kapitaal bij oprichting of kapitaalsverhoging (inbreng in geld of natura)
• Reserves (niet-uitgekeerde winsten)
• Overgedragen winst (winst zonder bestemming)

a) Kenmerken van eigen vermogen

• Risicodragend: investeerders krijgen geen gegarandeerd rendement en lopen het risico hun inbreng te verliezen.
• Langdurig beschikbaar: hoeft niet op een vaste datum terugbetaald te worden.
• Geen rente: geen vaste kosten zoals bij vreemd vermogen.
• Verhoogt kredietwaardigheid: meer eigen vermogen verbetert de solvabiliteit en vergroot de kans op leningen.

b) Voordelen en nadelen

3. Toepassing van de gouden financieringsregel

• Bij startende ondernemingen is het belangrijk om voldoende eigen vermogen te hebben om financiële veerkracht te garanderen.
• Ondernemingen met een lange exploitatiecyclus (zoals industriële ondernemingen) hebben een langere te financieren periode en moeten dit afstemmen op langlopende financiering.
• Ondernemingen met een korte exploitatiecyclus (zoals handelsondernemingen) kunnen meer gebruik maken van kortlopende financiering.

Een onderneming die de gouden financieringsregel niet respecteert, riskeert liquiditeitsproblemen en een verslechterde solvabiliteit, wat kan leiden tot financiële problemen of faillissement.

1. Financiering met eigen vermogen

Eigen vermogen is het kapitaal dat door de eigenaren zelf in de onderneming wordt ingebracht. Dit kan gebeuren bij de oprichting (inbreng in speciën of natura), door een kapitaalsverhoging, of via herinvestering van winst (reserves of overgedragen winst, ook wel zelffinanciering genoemd).

a) Kenmerken van eigen vermogen

• Risicodragend vermogen: eigen vermogen wordt pas terugbetaald bij stopzetting van de onderneming.
• De vergoeding (dividend) hangt af van het resultaat en beslissingen van de algemene vergadering.
• Eigenaren hebben zeggenschap in de onderneming.
• Geen vaste renteverplichting.

b) Voordelen van eigen vermogen

c) Nadelen van eigen vermogen

2. Vergelijking met vreemd vermogen

Vreemd vermogen is financiering van derden, met een terugbetalingsverplichting en vaste rente. Het kan op korte termijn (max. 1 jaar) of lange termijn (>1 jaar) zijn.

3. Gouden financieringsregel

Een gezonde financiering voldoet aan drie voorwaarden:

1. Looptijd financiering = duur investering
   Financiering moet afgestemd zijn op de levensduur van de investering.

2. Positief nettobedrijfskapitaal
   Voorraden + klantenvorderingen + liquide middelen > kortlopende schulden.

3. Gezonde solvabiliteit
   Verhouding eigen vermogen / totaal vermogen tussen 25% en 40% wordt als gezond beschouwd.

De solvabiliteit daalt bij financiering met vreemd vermogen omdat het totaal vermogen stijgt zonder dat het eigen vermogen verandert.

4. Toepassing en keuze

• Diversificatie van financieringsbronnen is belangrijk om niet te afhankelijk te zijn van één bron.
• Financiering met eigen vermogen verhoogt de financiële stabiliteit, maar kan leiden tot minder zeggenschap en winstuitkering.
• Financiering met vreemd vermogen is fiscaal voordelig en flexibel, maar verhoogt de druk op liquiditeit door rente en aflossingen.

5. Samenvatting voordelen en nadelen

Belangrijk: De keuze tussen eigen en vreemd vermogen hangt af van de situatie van de onderneming en de aard van de investering. Een gezonde financiering combineert vaak beide vormen volgens de gouden financieringsregel.

1. Financiering met vreemd vermogen op lange termijn

Investeringskrediet

• Doel: financiering van vaste activa (gebouwen, machines, voertuigen) of overnames/oprichtingen.
• Looptijd: 2 tot 30 jaar, afgestemd op economische levensduur van de investering.
• Opname: ineens of in schijven, afhankelijk van het investeringsobject; bewijsstukken vereist.
• Rente: keuze tussen vaste rente (blijft gelijk, zekerheid) of variabele rente (herziening min. jaarlijks, max. om de vijf jaar).
• Aflossing: kan maandelijks, driemaandelijks, semestrieel of jaarlijks; bestaat uit kapitaal + interest.
  • Constante aflossing: vast totaalbedrag, interest daalt, kapitaal stijgt over tijd.
  • Degressieve aflossing: vast kapitaalbedrag + interest op openstaand kapitaal; aflossing daalt over tijd.

Leasing

• Definitie: leasingmaatschappij koopt goed en verhuurt dit aan leasingnemer tegen periodieke vergoeding.
• Einde contract: optie tot aankoop tegen vooraf bepaalde prijs (max. 15% van investeringsbedrag) of teruggeven van het goed.

2. Financiering met vreemd vermogen op korte termijn

Kaskrediet

• Doel: tijdelijke financiering van wisselende uitgaven, overbruggen van exploitatiecyclus.
• Looptijd: onbepaald, opzegbaar door bank of onderneming met opzegtermijn.
• Opname: flexibel tot kredietlimiet, geen specifieke besteding vereist.
• Rente en kosten: variabele rente op opgenomen bedrag, ook kosten bij niet-gebruik (provisie); relatief duur maar zeer flexibel.

Belangrijk: Investeringskredieten met vaste rente zijn aan te raden bij stijgende rente, omdat de rente dan niet meer stijgt gedurende de looptijd.

1. Investeringskredieten

• Definitie: Krediet op middellange tot lange termijn om investeringen in vaste activa te financieren.
• Looptijd: 2 tot 30 jaar, afhankelijk van het type investering.
• Opname: In één keer of in schijven, afgestemd op het investeringsobject.
• Rente: Vast of variabel.
• Aflossing: Kan constant of degressief zijn.

2. Leasing (Financieringshuur)

• Definitie: Financiering waarbij een leasingmaatschappij (lessor) een goed aankoopt op aanwijzing van de leasingnemer (lessee) en dit voor een bepaalde periode verhuurt tegen periodieke vergoedingen.
• Partijen:
  • Leasinggever (lessor): Verhuurt het goed.
  • Leasingnemer (lessee): Gebruikt het goed en betaalt vergoedingen.
• Aankoopoptie: Na afloop van de leasing kan de lessee het goed kopen tegen een vooraf overeengekomen bedrag.
• Financiële leasing: Gericht op financiering van het investeringsgoed zelf.

3. Straight Loan (Krediet vaste voorschotten)

• Definitie: Kortlopend voorschot op de zichtrekening, vast bedrag en vaste duur, met rente bij elke opname.
• Kenmerken:
  • Looptijd: 1 dag tot maximaal 1 jaar, niet verlengbaar.
  • Opname: In één keer of in schijven, volledige terugbetaling op vervaldag.
  • Rente: Vast vanaf contractafsluiting, met eenmalige dossierkosten.
  • Minimumbedrag: Meestal vanaf €100.000.

4. Kaskrediet

• Definitie: Flexibel krediet op zichtrekening, opname vrij, rente enkel op opgenomen bedrag.
• Voordelen:
  • Geen doelopgave vereist.
  • Rente enkel op effectief opgenomen bedrag.
  • Geen vaste einddatum, continu beschikbare geldreserve.
• Nadelen:
  • Variabele rentevoet kan leiden tot verrassingen.
  • Relatief duur door rente en provisiekosten, ook als krediet niet gebruikt wordt.

5. Factoring

• Definitie: Debiteurenfinanciering waarbij een factoringmaatschappij het beheer en de inning van verkoopfacturen overneemt.
• Werking:
  1. Verkoper sluit overeenkomst met factoringmaatschappij.
  2. Verkoper levert goederen/diensten en stuurt factuur.
  3. Verkoper verkoopt factuur aan factoringmaatschappij.
  4. Factoringmaatschappij betaalt onmiddellijk bijna het volledige factuurbedrag minus een percentage.
  5. Koper betaalt factuur op vervaldag aan factoringmaatschappij.
• Voorwaarden: Klanten moeten ondernemingen zijn.
• Nadelen:
  • Factoringmaatschappij krijgt inzicht in facturen.
  • Niet alle facturen worden overgenomen (klant moet kredietwaardig zijn).
  • Debiteurenbeheer kan klanten afschrikken.
  • Duurder dan bankfinanciering.

6. Crowdfinanciering

• Definitie: Financiering via een grote groep kleine investeerders via een online platform.
• Types:
  • Crowdfunding: Investeerders krijgen aandelen (eigendom).
  • Crowdlending: Investeerders verstrekken leningen aan ondernemingen.
• Voordelen:
  • Direct contact met geïnteresseerde investeerders en potentiële klanten.
  • Goedkope manier van marktonderzoek.
  • Kan gunstige voorwaarden bij banken opleveren.
  • Onderneming bepaalt zelf het op te halen bedrag (max. €5 miljoen in België).
• Nadelen:
  • Strenge toelatingscriteria en veel tijdsinvestering.
  • Geen financiering als doelbedrag niet wordt gehaald.
  • Rente vaak hoger dan bij banken, zonder marketingwaarde.

> Investeringskredieten en leasing bieden flexibele financieringsmogelijkheden op lange termijn, terwijl kaskredieten en straight loans kortlopende oplossingen zijn; factoring en crowdfinanciering zijn alternatieve methoden die respectievelijk debiteurenbeheer en brede investeerdersgroepen inschakelen.

1. Kortetermijnfinanciering: Belangrijkste vormen

Kortetermijnfinanciering betreft vreemd vermogen met een korte looptijd, bedoeld om tijdelijke liquiditeitsbehoeften te overbruggen.

2. Leasingvormen

Belangrijk: Bij financiële leasing is de leasingnemer economisch eigenaar en mag hij het goed afschrijven; bij operationele leasing blijft de leasingmaatschappij eigenaar en draagt zij de kosten en risico's.

3. Crowdfinanciering (alternatieve financiering)

• Definitie: Financiering via een groot aantal kleine investeerders via online platforms.
• Voordelen:
  • Bereikt grote doelgroep.
  • Goedkoop marktonderzoek.
  • Banken bieden vaak gunstigere voorwaarden bij risicodragend kapitaal.
  • Maximale financiering tot €5 miljoen in België.
• Nadelen:
  • Strenge toelatingscriteria en veel tijdsinvestering.
  • Geen financiering als doelbedrag niet wordt gehaald.
  • Rente vaak hoger dan bank, zonder marketingwaarde.

4. Crowdlending vs. Crowdfunding

• Crowdlending: Lening met vaste rente en aflossingsplan, populair in België.
• Crowdfunding via aandelen: Moeilijker van de grond te krijgen, gezinnen zijn minder geneigd te investeren door onzeker rendement.

5. Praktische tips bij crowdfinanciering

• Spreid investeringen over meerdere projecten (20-30 aanbevolen).
• Investeer kleine bedragen per project (vanaf €100 mogelijk).
• Wees bewust van risico’s ondanks aantrekkelijke rendementen (tot 9%).

Kort samengevat: Kortetermijnfinanciering bestaat uit flexibele kredietvormen zoals kaskrediet en straight loans, en factoring voor debiteurenbeheer. Leasing kan financieel of operationeel zijn, met verschillende eigendoms- en kostenstructuren. Crowdfinanciering biedt alternatieve kapitaalbronnen, met eigen voor- en nadelen.

1. Crowdfinanciering en crowdlending

• Crowdfinanciering is een alternatieve financieringsvorm waarbij een groot publiek via een online platform rechtstreeks geld investeert in een project of onderneming. Investeerders krijgen vaak een stukje eigendom via aandelen.
• Crowdlending is ook een alternatieve financieringsvorm, maar hier verstrekken particulieren via een lening rechtstreeks geld aan ondernemingen die financiering zoeken. Het is dus een vorm van vreemd vermogen.

2. Andere alternatieve financieringsvormen

3. Definitie van belangrijke begrippen

• Crowdfunding: Geld ophalen bij het grote publiek via een online platform, waarbij investeerders vaak aandelen krijgen.
• Crowdlending: Particulieren verstrekken leningen aan ondernemingen via een platform.
• Factoring: Verkopen van facturen aan een factoringmaatschappij die het debiteurenrisico overneemt en onmiddellijk betaalt.
• Financiële leasing: Leasingvorm gericht op financiering van investeringsgoederen, waarbij de leasingnemer economisch eigenaar wordt.
• Operationele leasing: Leasingvorm gericht op gebruik van het goed, vaak all-in, zonder aankoopoptie.
• Investeringskrediet: Krediet op middellange of lange termijn voor vaste activa.
• Kaskrediet: Kortetermijnkrediet om tijdelijke liquiditeitstekorten op te vangen.
• Straight loan: Krediet met vaste voorschotten en vaste looptijd, ook wel voorschot op vaste termijn.

Crowdfinanciering is een alternatieve financieringsvorm waarbij investeerders via een platform rechtstreeks bijdragen aan een initiatief, meestal in ruil voor aandelen.